ÔN TẬP NGỮ VĂN THÁNG 12
Ngày soạn: 27,28,29/11
Ngày dạy: 1 - 30/ 12/2011
Tiết 1,2,3
CẢM THỤ CÁC TÁC PHẨM VĂN HỌC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
I. Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh nắm được các bước làm bài văn cảm thụ, từ các đoạn thơ, đoạn văn đã học, viết bài cảm thụ hoàn chỉnh.
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng cảm thụ văn học.
II. Chuẩn bị: Thầy: Soạn giáo án
Trò: Học thuộc các bài thơ hiện đại, tóm tắt được các tác phẩm truyện
III. Tiến trình lên lớp:
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra: Gv kiểm tra việc học thuộc lòng thơ của học sinh
3. Bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

*Hoạt động I: Khi hướng dẫn Hs làm bài văn cảm thụ, Gv lần lượt thực hiện theo thứ tự các bước như sau:
1. Bước 1:
- Đọc kỹ đề bài, nắm được đề bài yêu cầu gì.
- Đọc kỹ đoạn thơ, đoạn văn xác định nội dung và nghệ thuật chính của đoạn văn, đoạn thơ mà đề bài cho.
2. Bước 2:
- Đoạn thơ, đoạn văn ấy có cần phân ý không? Nếu có: Phân thành mấy ý, đặt tiêu đề cho từng ý.
- Tìm dấu hiệu nghệ thuật của từng ý?(Dấu hiệu nghệ thuật còn gọi là điểm sáng nghệ thuật). Gọi tên các biện pháp nghệ thuật qua các dấu hiệu.
3. Bước 3:
- Lập dàn ý cho đoạn văn cảm nhận.
- Ở mỗi dấu hiệu nghệ thuật cần: Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật với nội dung của đoạn thơ, đoạn văn cảm nhận.
- Dự kiến nêu cảm nghĩ, đánh giá, liên tưởng theo hiểu biết của Hs.
4. Bước 4: Viết thành đoạn văn cảm thụ dựa vào nội dung đã tìm hiểu ở ba bước trên.

* Hoạt động II: Thực hành
1. Bài thơ Đồng chí - Chính Hữu
? Em hày đọc thuộc lòng bài thơ và trình bày hoàn cảnh sáng tác của bài thơ này.
Bài tập 1: Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đàu súng trăng treo
(Đồng chí - Chính Hữu)
Gợi ý:
? Nội dung khái quát của đoạn thơ trên là gì
- Tình đồng chí đồng dội của người lính trong phiên canh gác đêm.
? Em có nhận xét gì về bút pháp miêu tả của Chính Hữu qua đoạn thơ này - Câu thơ vừa tả cảnh thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng.
? Hoàn cảnh chiến đấu của người lính như thế nào
- Tác giả tả cảnh những người lính phục kích chờ giặc trong đêm sương muối.
- Súng hướng mũi lên trời có ánh trăng lơ lửng giữa trời như treo trên đầu ngọn súng. Đồng thời "Đầu súng trăng treo" còn mang ý nghĩa tượng trưng.
- Ba câu thơ có sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn: Vừa thực, vừa mơ, vừa xa vừa gần, vừa mang tính chiến đấu vừa mang tính trữ tình. Vừa chiến sĩ vừa thi sĩ.
=> Giáo viên bình: Đây là hình ảnh đẹp tượng trưng cho tình cảm trong sáng của người chiến sĩ. Mối tình đồng chí đang nảy nở, vươn cao, tỏa sáng từ cuộc đời chiến đấu. Hình ảnh thật độc đáo gây xúc động bất ngờ, thú vị cho người đọc. Nó nói lên đầy đủ ý nghĩa cao đẹp của mục đích lí tưởng chiến đấu và mối tình đồng chí thiêng liêng của anh bộ đội Cụ Hồ.





2. Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá - Huy cận
? Trình bày thời gian, hoàn cảnh sáng tác của bài thơ.
? Cảm hứng bao trùm toàn bộ bài thơ này là gì
- Cảm hứng thiên nhiên, vũ trụ và con người lao động vùng mỏ Quảng Ninh.
Bài tập 2: Phát biểu cảm nhậ của em về đoạn thơ sau:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa,
Sóng đã cài then đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi.
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
(Trích: Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận)
* Hướng dẫn Hs cảm nhận.
? Nêu nội dung chính của đoạn thơ
- Hình ảnh con người và đoàn thuyền trong cảnh ra khơi.
? Những nét độc đáo về nghệ thuật của đoạn thơ.
- Hình ảnh so sánh: Mặt trời với hòn lửa
- Hình ảnh ẩn dụ: Sóng - then cửa, màn đêm - cánh cửa khổng lồ.
- Từ ngữ gợi tả: "lại"
=> Gợi liên tưởng vũ trụ như một ngôi nhà khổng lồ còn màn đêm là cánh cửa